දෙමාපියන් සහ පවුල් සඳහා ප්‍රායෝගික මාර්ගෝපදේශයක්
තමන් අවට පරිසරය රැකබලා ගන්නේ කොහොමද කියලා දරුවන් ඉගෙන ගන්නේ වැඩිහිටියන් කරන දේ බලාගෙනයි. බඩු ගන්න යන විට නැවත භාවිත කළ හැකි බෑගයක් රැගෙන යාම, කැඩුණු දෙයක් අලුත්වැඩියා කිරීම හෝ ගසක් රැකබලා ගැනීම තුළින් පරිසරය ගැන ඉගෙන ගන්නා දේ එදිනෙදා පුරුද්දක් බවට පත් කරගන්න පුළුවන්.
පාරිසරික ගැටලු තේරුම් ගන්නත්, ඒ වෙනුවෙන් ක්‍රියා කරන්නත් දෙමාපියන්ට යෞවනයන්ට අවස්ථා ලබා දෙන්න පුළුවන්. ඔබේ පවුලට කළ හැකි කුඩා වෙනස්කම්වලින් පටන්ගෙන, ටිකෙන් ටික ඉදිරියට යන්න.
අප අවට තිබෙන දේ ගැන අවධානය යොමු කරමු
එකට කෙටි ඇවිදීමකට යන්න. නැත්නම් නිවස අවට බලන්න. මෙවැනි ප්‍රශ්න අහන්න:
“කුණු එකතු වෙලා තියෙන්නේ කොහෙද?”
“අපි වැඩිපුරම භාවිත කරන, එක් වරක් භාවිත කර ඉවත දමන ප්ලාස්ටික් දේවල් මොනවාද?”
“තවමත් ප්‍රයෝජනයට ගන්න පුළුවන් මොන වගේ දේවල්ද අපි ඉවත දමන්නේ?”
“ගසක් හෝ සෙවණක් තිබුණොත් වඩා සුවපහසු වෙන තැන් මොනවාද?”
දරුවාට තමන් දකින දේ සහ තමන්ගේ අදහස් බෙදාගන්න ඉඩ දෙන්න. මේ කතාබහ දරුවාගේ දැනුම පරීක්ෂා කරන අවස්ථාවක් කරගන්න එපා.
ඔබට මෙහෙම කියන්න පුළුවන්:
“අපිට එකට හොඳ අතට වෙනස් කරන්න පුළුවන් එක දෙයක් තෝරාගමු.”
ප්ලාස්ටික් භාවිතය අඩු කිරීම පවුලේ පුරුද්දක් කරගමු
අනවශ්‍ය ප්ලාස්ටික් භාවිතය අඩු කිරීම සහ දේවල් නැවත භාවිත කිරීම ප්ලාස්ටික් දූෂණය අඩු කිරීමට වැදගත්. ප්‍රතිචක්‍රීකරණයත් විසඳුමේ එක් කොටසක්.
මෙවැනි ප්‍රායෝගික වෙනස්කම් කිහිපයක් උත්සාහ කරන්න:
නැවත භාවිත කළ හැකි බඩු ගෙනෙන බෑග් දොර ළඟ තබන්න.
ආරක්ෂිත පානීය ජලය ලබාගත හැකි තැන්වලදී නැවත පුරවා භාවිත කළ හැකි වතුර බෝතලයක් රැගෙන යන්න.
සෝදා නැවත භාවිත කළ හැකි කෑම පෙට්ටියක් භාවිත කරන්න.
අනවශ්‍ය බෑග්, බීම බට සහ එක් වරක් භාවිත කර ඉවත දමන හැඳි හා ගෑරුප්පු ප්‍රතික්ෂේප කරන්න.
සුදුසු සහ මිල දරාගත හැකි විකල්ප තිබෙන විට, අඩු ඇසුරුම් සහිත දේවල් තෝරාගන්න.
දැනටමත් ඔබ ළඟ තිබෙන දේ භාවිත කරන්න. අලුත් නිෂ්පාදනයක් “පරිසර හිතකාමී” කියලා නම් කර තිබුණු පමණින්, හොඳ තත්ත්වයේ තිබෙන බෑගයක් හෝ කෑම පෙට්ටියක් වෙනුවට එය මිලදී ගන්න අවශ්‍ය නැහැ.
නැවත භාවිත කරන දේවල් රැගෙන යාම මතක් කරගන්නත්, ඒවා සෝදන්නත්, සූදානම් කරන්නත් පවුලේ හැම කෙනෙකුම සම්බන්ධ කරගන්න.
නාස්තිය අඩු ජීවන රටාවක් ගොඩනඟමු
යමක් මිලදී ගැනීමට පෙර එකට මෙහෙම අහන්න:
“අපිට මේක අවශ්‍යද? දැනට තිබෙන දෙයක් අලුත්වැඩියා කරන්න, කෙනෙකුගෙන් ඉල්ලාගෙන භාවිත කරන්න හෝ අපි ළඟ තිබෙන දෙයකින් අවශ්‍යතාවය සපුරාගන්න පුළුවන්ද?”
පාසල් උපකරණ රැකබලා ගන්න, ඇඳුම් අලුත්වැඩියා කරන්න සහ තවමත් භාවිත කළ හැකි දේවල් වෙනත් කෙනෙකුට ලබා දෙන්න දරුවන්ට උදව් කරන්න.
පවුලක් ලෙස මෙවැනි පුරුදු ඇති කරගන්නත් පුළුවන්:
- ආහාර නාස්තිය අඩු කිරීමට කෑම පිළියෙල කිරීම කලින් සැලසුම් කිරීම.
- අනවශ්‍ය විදුලි පහන් නිවා දැමීම.
- වතුර කාන්දු වන කරාම අලුත්වැඩියා කිරීම.
- ආරක්ෂිත සහ ප්‍රායෝගික අවස්ථාවලදී පයින් යාම හෝ එකම ගමනට අන් අය සමඟ ප්‍රවාහනය බෙදාගැනීම.
කළ හැකි දේ ගැන යථාර්ථවාදීව සිතන්න. පවුල්වල ආදායම්, හැකියාවන් සහ සේවා ලබාගැනීමට ඇති අවස්ථා වෙනස්. අත්‍යවශ්‍ය සෞඛ්‍ය නිෂ්පාදන සහ ආබාධ සහිත අයගේ අවශ්‍යතා සපුරාලන නිෂ්පාදන භාවිතයට බාධා නොකළ යුතුයි.
පවුලක් ලෙස කළ හැකි ක්‍රියාකාරකමක් තෝරාගමු
ගසක් සිටුවා රැකබලා ගන්න
අදාළ ස්ථානයට ගැළපෙන ගසක් තෝරාගැනීමට දැනුම ඇති පැළ තවානකින් හෝ ප්‍රදේශයේ පරිසර සංවිධානයකින් උපදෙස් අහන්න. ගස සිටුවීමට අවසර ලබාගන්න. ගස වැඩුණු පසු එහි ප්‍රමාණය කොපමණ වේවිද කියලාත් සිතා බලන්න.
ගස රැකබලා ගැනීමට සැලැස්මක් හදන්න:
- වතුර දමන්නේ කවුද?
- ගසට හානි නොවෙන්න ආරක්ෂා කරන්නේ කොහොමද?
- ගසේ වර්ධනය ගැන සොයා බලන්නේ කවදාද?
දරුවන්ට සුදුසු වැඩවලට උදව් කරන්නත්, චිත්‍ර හෝ ඡායාරූප මඟින් ගසේ වෙනස්කම් සටහන් කරන්නත් පුළුවන්.
ගස සිටුවීම ආරම්භය පමණක් බව පැහැදිලි කරන්න. ගස නිරෝගීව තබාගැනීමත් මේ ක්‍රියාකාරකමේ කොටසක්.
ප්‍රජා පිරිසිදු කිරීමේ වැඩසටහනකට එක්වන්න
වැඩිහිටියන්ගේ අධීක්ෂණය සහ එකතු කරන කසළ ඉවත් කිරීමට පැහැදිලි සැලැස්මක් තිබෙන සංවිධානාත්මක වැඩසටහනක් තෝරාගන්න.
පාද ආවරණය වන සපත්තු සහ සුදුසු අත්වැසුම් පළඳින්න. දරුවන් තියුණු දේවල්, ඉඳිකටු, රසායනික ද්‍රව්‍ය තිබූ බඳුන් සහ වෙනත් අනතුරුදායක කසළ අල්ලන්න හෝ එකතු කරන්න එපා. අනාරක්ෂිත ජලය සහ වාහන ගමන් කරන තැන්වලින් ඈත් වී සිටින්න.
වැඩසටහනෙන් පසුව මෙහෙම අහන්න:
“අපිට වැඩිපුරම හමු වුණේ මොන වගේ කසළද? ආයෙත් මෙතැන කසළ එකතු වෙන එක වළක්වන්නේ කොහොමද?”
ඒ පිළිතුරු ඇසුරෙන් වඩා සුදුසු කසළ බඳුන්, නිතිපතා කසළ එකතු කිරීම හෝ එක් වරක් භාවිත කර ඉවත දමන දේවල් අඩු කිරීම ගැන කතා කරන්න.
සති දෙකක ප්ලාස්ටික් අඩු කිරීමේ අභියෝගයක් කරමු
පළමු සතියේදී ඔබේ පවුල භාවිත කරන, එක් වරක් භාවිත කර ඉවත දමන ප්ලාස්ටික් දේවල් ලැයිස්තුගත කරන්න. මේ සඳහා අපිරිසිදු කසළ අවුස්සා බලන්න අවශ්‍ය නැහැ.
දෙවැනි සතියේදී භාවිතය අඩු කිරීමට එක් දෙයක් තෝරාගන්න. උදාහරණයක් ලෙස:
“අපි බඩු ගන්න යන හැම වතාවකම අපේ බෑග් රැගෙන යනවා.”
සාර්ථක වුණේ මොනවාද සහ අපහසු වුණේ මොනවාද කියලා කතා කරන්න. අමතක වූ කෙනෙකුට දොස් කියනවා වෙනුවට සැලැස්ම වෙනස් කරගන්න.
වගකීමෙන් කසළ බැහැර කිරීම උගන්වමු
ඔබේ ප්‍රදේශයේ කසළ එකතු කරන සේවාව ප්‍රතිචක්‍රීකරණය සඳහා භාරගන්නේ මොනවාද කියලා විමසන්න. ඔවුන්ගේ උපදෙස් අනුව කසළ වෙන් කරන්න.
කාණුවලට, ජල මාර්ගවලට හෝ හිස් ඉඩම්වලට කසළ දමන්න එපා. නිවසේදී ප්ලාස්ටික් පුළුස්සන්න එපා. එළිමහනේ ප්ලාස්ටික් පිළිස්සීමෙන් සෞඛ්‍යයට සහ පරිසරයට හානිකර දූෂක නිකුත් වෙනවා.
කසළ එකතු කරන සේවකයන්ට ගෞරවයෙන් සලකන්න. ඔවුන් කරන වැඩ මුළු ප්‍රජාවටම ප්‍රයෝජනවත් වෙන්නේ කොහොමද කියලා දරුවන් සමඟ කතා කරන්න.
දරුවන්ගේ අදහස් ඉදිරිපත් කිරීමට උදව් කරමු
පාසලේ හෝ අසල්වැසි ප්‍රදේශයේ දකින්න කැමති වෙනස්කම් මොනවාද කියලා දරුවාගෙන් අහන්න. වතුර බෝතල් නැවත පුරවාගත හැකි ස්ථානයක්, දේවල් අලුත්වැඩියා කරන දිනයක් හෝ උත්සවවලදී එක් වරක් භාවිත කරන ඇසුරුම් අඩු කිරීම වැනි අදහස් ඔවුන්ට තිබෙන්න පුළුවන්.
වගකිව යුතු අයට ඒ අදහස් ගෞරවයෙන් ඉදිරිපත් කිරීමට උදව් කරන්න. ප්ලාස්ටික් භාවිතය අඩු කිරීම සහ කසළ කළමනාකරණය වැඩිදියුණු කිරීම සඳහා ව්‍යාපාරවලට සහ රාජ්‍ය ආයතනවලටත් වගකීමක් තිබෙනවා.
වගකීම බෙදාගෙන, බලාපොරොත්තු ඇති කරන පණිවිඩයක් දෙමු
“මේක විසඳන්න ඕනෑ ඔයාලගේ පරම්පරාව” කියලා කියන්න එපා. වැඩිහිටියනුත් ක්‍රියා කළ යුතුයි.
දරුවාට කනස්සල්ලක් දැනෙනවා නම් සවන් දෙන්න. ඔබට එකට කළ හැකි ක්‍රියාවක් තෝරාගන්න. ඒ අතරම පාරිසරික ගැටලු විසඳීමට සමාජයේ සහ ආයතනවල පුළුල් වෙනස්කම් අවශ්‍ය බවත් පැහැදිලි කරන්න.
දරුවාගේ සැලකිල්ල, අදහස් සහ උත්සාහය අගය කරන්න. විනෝද වීමටත් ඉඩ තබන්න. ගෙවතු වගාව, ඇවිදීම, දේවල් අලුත්වැඩියා කිරීම සහ අසල්වැසියන් සමඟ එකට වැඩ කිරීම සතුට සහ තෘප්තිය ලබා දෙන අත්දැකීම් වෙන්න පුළුවන්.
දරුවාට ලැබිය යුතු ප්‍රධාන පණිවිඩය:
අපේ පරිසරය රැකබලා ගැනීම අපි එකට කරන දෙයක්. ඔයාගේ අදහස් වැදගත්. ඔයා සමඟ එක්ව ක්‍රියා කිරීම වැඩිහිටියන්ගේත් වගකීමක්.
