ඔබේ දරුවා ආදර සම්බන්ධතාවයක් පටන්ගත් විට

ඔබේ දරුවා පාසල් යන කාලයේදීම තමන්ගේ පළමු ආදර සම්බන්ධතාවය පටන්ගන්න පුළුවන්. කෙනෙකු ගැන කැමැත්තක් ඇතිවීම, පළමු හමුවීම, පළමු හාදුව, වැඩි වශයෙන් WhatsApp හරහා පවත්වාගෙන යන සම්බන්ධතාවයක් හෝ පළමු වෙන්වීම නිසා ඇතිවන වේදනාව—මේ හැම දෙයක්ම ඔවුන්ට අලුත් සහ වැදගත් අත්දැකීම්.

වැඩිහිටියන්ට මේවා “ළමා ආදරයක්” වගේ පෙනෙන්න පුළුවන්. ඒත් තරුණ කෙනෙකුට ඒ හැඟීම් සැබෑයි. මේ මුල් සම්බන්ධතා හරහා ඔවුන් ආදරය, ගෞරවය, විශ්වාසය, සන්නිවේදනය, කැමැත්ත සහ පෞද්ගලික සීමාවන් ගැන බොහෝ දේ ඉගෙනගන්නවා.

දෙමාපියෙකු ලෙස ඔබට ඔවුන් වෙනුවෙන් හැම තීරණයක්ම ගන්න බැහැ. ඒත් ඔවුන්ට අවුලක්, බයක් හෝ වේදනාවක් ඇති වූ විට නැතිනම්, තමන් කැමති කෙනෙකු ගැන සතුටින් කතා කරන්න ඕනෑ වූ විට මුලින්ම එන්න පුළුවන් විශ්වාසවන්ත කෙනා වෙන්න ඔබට පුළුවන්.

ඔබ මුලින්ම දක්වන ප්‍රතිචාරය වැදගත්

ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ තරුණ අය තමන්ගේ ආදර සම්බන්ධතා වැඩිහිටියන්ගෙන් සඟවනවා. ඒ, කෝපය, දඬුවම් හෝ ලැජ්ජාවට පත් කිරීමකට මුහුණ දෙන්න වෙයි කියන බය නිසා.

දුරකථනය ගනීවි, ටියුෂන් යාම නවත්වයි, යාළුවන් ඇසුරු කිරීම සීමා කරයි, ගුරුවරුන්ට හෝ නෑදෑයන්ට කියයි කියලා ඔවුන් බය වෙන්න පුළුවන්.

ඔබේ දරුවා තමන්ගේ සම්බන්ධතාවයක් ගැන ඔබට කිව්වොත්, කතාව මෙහෙම පටන් නොගන්න උත්සාහ කරන්න:

“ඔයාට මේවාට තවම වයස නැහැ.”

“මිනිස්සු මොනවා කියයිද?”

“මම කිව්වනේ ඒ ළමයා හොඳ නැහැ කියලා.”

“ෆෝන් එක දැන්ම මට දෙන්න.”

“ඔයා අපේ පවුලට ලැජ්ජාවක් කළා.”

ඔබ ඇත්තටම බයෙන් හෝ කනස්සල්ලෙන් සිටියත්, කෝපයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීමෙන් බොහෝවිට සිදුවන්නේ ඊළඟ වතාවේ ඔවුන් ඔබෙන් තවත් දේවල් සඟවා ගැනීමයි.

ඒ වෙනුවට මෙහෙම පටන්ගන්න පුළුවන්:

“මේ ගැන මට විශ්වාසයෙන් කිව්ව එක ගැන සතුටුයි.”

“මේ සම්බන්ධතාවය ගැන ඔයාට දැනෙන්නේ කොහොමද?”

“ඔයා සතුටින්ද?”

“එයා ඔයාට ගෞරවයෙන් සලකනවාද?”

“ඔයාට බයක් හෝ සැකයක් ඇති කරන දෙයක් තියෙනවාද?”

“බය නැතිව මාත් එක්ක මේ ගැන කතා කරන්න පුළුවන්.”

දරුවාට සවන් දීම කියන්නේ ඔවුන් ගන්න හැම තීරණයකටම එකඟ වීම නොවේ. ඔවුන්ට උදව් අවශ්‍ය වූ විට ඔබ වෙත එන්න පුළුවන් විදිහට සන්නිවේදනයේ දොර විවෘතව තැබීමයි.

ප්‍රශ්නයක් ඇතිවෙනකම් බලාගෙන ඉන්න එපා

ඔබේ දරුවා සම්බන්ධතාවයක් පටන්ගන්නකම් ආදරය, ලිංගිකත්වය, කැමැත්ත සහ පෞද්ගලික සීමාවන් ගැන කතා නොකර ඉන්න එපා.

දිනපතා දකින දේවල් හරහා මේ කතාබහ පටන්ගන්න පුළුවන්. ටෙලිනාට්‍යයක, චිත්‍රපටයක, TikTok වීඩියෝවක හෝ ප්‍රවෘත්තියක පෙන්වන සම්බන්ධතාවයක් ගැන කතා කරන්න.

ඔබට මෙහෙම අහන්න පුළුවන්:

• “ඔයා හිතන්නේ මේ දෙන්නා එකිනෙකාට ගෞරව කරනවා කියලාද?”
• “මේක ආදරයද, නැතිනම් පාලනය කිරීමක්ද?”
• “ඇයි ඒ කෙනාට ‘බැහැ’ කියන්න බය වෙන්නේ?”
• “හොඳ යාළුවෙකුට මේ වෙලාවේ මොකක්ද කරන්න තිබුණේ?”
• “එකම දෙයක් කළත් ගැහැණු ළමයින් සහ පිරිමි ළමයින් වෙනස් විදිහට විනිශ්චය කරනවාද?”

විශාල දේශනයක් කරන්න අවශ්‍ය නැහැ. දිගු, අපහසු කතාවකට වඩා කෙටි සහ සාමාන්‍ය කතාබහ කිහිපයක් ප්‍රයෝජනවත් වෙන්න පුළුවන්.

සෞඛ්‍ය සම්පන්න සම්බන්ධතාවයක් කියන්නේ මොකක්ද?

සෞඛ්‍ය සම්පන්න සම්බන්ධතාවයක් තුළ දෙදෙනාටම තමන් ලෙස ජීවත් වෙන්න නිදහස තිබිය යුතුයි.

ඔබේ දරුවාට මේ ප්‍රශ්න ගැන සිතා බලන්න උදව් කරන්න:

• දෙදෙනාට තමන්ගේ හැඟීම් අවංකව කතා කරන්න පුළුවන්ද?
• අපහාස, තර්ජන හෝ බිය ගැන්වීමකින් තොරව එකඟ නොවෙන්න පුළුවන්ද?
• දෙදෙනා එකිනෙකාට සවන් දෙනවාද?
• එක් අයෙකු “බැහැ” කිව්වොත් දඬුවම් කිරීමක් හෝ කෝපයක් නැතිව එය පිළිගන්නවාද?
• මුරපද හෝ නිතර සාක්ෂි ඉල්ලන්නේ නැතිව එකිනෙකා විශ්වාස කරනවාද?
• තමන්ගේ යාළුවන් සහ පවුලේ අය සමඟ කාලය ගත කරන්න නිදහස තියෙනවාද?
• අධ්‍යාපනය, කැමති දේවල් සහ අනාගත බලාපොරොත්තු දෙදෙනාම ගෞරව කරනවාද?
• එකිනෙකාට සොරි කියන්න පුළුවන්ද?
• එකට සිටින විට ආරක්ෂිත බවක් දැනෙනවාද?
• අවශ්‍ය නම් සම්බන්ධතාවයෙන් ඉවත් වෙන්න නිදහස තියෙනවාද?

කිසිම සම්බන්ධතාවයක් හැමවිටම පරිපූර්ණ නැහැ. මිනිසුන් අතර වැරදි අවබෝධයන් සහ අමනාපකම් ඇති වෙනවා. වැදගත් වන්නේ දෙදෙනාටම කතා කරන්න, තමන් කළ දෙයට වගකීම ගන්න, අනෙක් කෙනාගේ සීමාවන්ට ගරු කරන්න සහ හානිකර හැසිරීමක් වෙනස් කරන්න හැකිද කියන එකයි.

ඔබේ දරුවා ගැහැණු ළමයෙකුද, පිරිමි ළමයෙකුද, සංක්‍රාන්ති සමාජභාවීය හෝ ද්විත්ව නොවන අනන්‍යතාවක් ඇති අයෙකුද යන්න මෙයට අදාළ නැහැ. ඔවුන් කැමති කාටද යන්නත් අදාළ නැහැ. සෑම සම්බන්ධතාවයකටම ගෞරවය, සමානාත්මතාව සහ ආරක්ෂාව අවශ්‍යයි.

සැලකිල්ල සහ පාලනය කිරීම එකම දෙයක් නොවේ

සමහර පාලනය කරන හැසිරීම් “ආදරය” ලෙස පෙන්වන්න පුළුවන්:

“ඔයා ආරක්ෂිතද කියලා බලන්න live location එක එවන්න.”

“මට ආදරේ නම් password එක දෙන්න.”

“Online හිටියා. ඇයි මට reply කළේ නැත්තේ?”

“ඒ යාළුවා එක්ක කතා කරන එක නවත්වන්න.”

“ඔයා කොහෙද ඉන්නේ කියලා පෙන්වන්න photo එකක් එවන්න.”

“ඔයා මාව දාලා ගියොත් මම මටම හානි කරගන්නවා.”

“ඇත්තටම මට ආදරේ නම් මාත් එක්ක ලිංගිකව හැසිරෙන්න.”

මේවා ආදරයේ ලකුණු නොවේ. මේවා අනෙක් පුද්ගලයා නිරීක්ෂණය කිරීමට, බලපෑම් කිරීමට හෝ පාලනය කිරීමට කරන උත්සාහයන්.

සැලකිලිමත් සහකරුවෙකුට හෝ සහකාරියකට අනෙක් කෙනාගේ ආරක්ෂාව ගැන කනස්සල්ලක් තිබෙන්න පුළුවන්. නමුත් ඔවුන් ඒ සැලකිල්ල භාවිත කර අනෙක් කෙනාගේ පෞද්ගලිකත්වය, යාළුකම් හෝ නිදහස නැති කරන්නේ නැහැ.

කැමැත්ත ගැන ඔවුන්ට තේරුම්ගන්න උදව් කරන්න

කැමැත්ත කියන්නේ යම් දෙයකට බියෙන්, බලපෑමෙන් හෝ බලහත්කාරයෙන් තොරව නිදහසේ එකඟ වීමයි.

සිපගැනීම, ස්පර්ශ කිරීම, ලිංගිකව හැසිරීම, ඡායාරූප හුවමාරු කරගැනීම සහ වෙනත් සමීප ක්‍රියා හැම එකකටම කැමැත්ත අවශ්‍යයි.

කැමැත්ත කියන්නේ කෙනෙකු “බැහැ” නොකිව්ව එක විතරක් නොවේ. දෙදෙනාටම පැහැදිලිව සහ නිදහසේ “ඔව්” කියන්න පුළුවන් විය යුතුයි.

ඔබේ දරුවා මේ දේවල් දැන සිටිය යුතුයි:

• බය කිරීම, බලපෑම් කිරීම, තර්ජනය කිරීම හෝ රැවටීම මත ලබාගන්නා එකඟතාව කැමැත්තක් නොවේ.
• ඕනෑම වෙලාවක තමන්ගේ අදහස වෙනස් කරන්න පුළුවන්.
• එක් ක්‍රියාවකට එකඟ වීම හැම දෙයකටම එකඟ වීමක් නොවේ.
• සම්බන්ධතාවයක සිටීම නිසා ලිංගික සම්බන්ධතාවකට ස්වයංක්‍රීය අයිතියක් ලැබෙන්නේ නැහැ.
• කලින් “ඔව්” කිව්වා කියලා අදත් “ඔව්” කියන්න අවශ්‍ය නැහැ.
• නිහඬව සිටීම, බියට පත්වීම හෝ කිසිවක් කරගත නොහැකිව ගල්ගැසී සිටීම කැමැත්ත නොවේ.
• නිදාගෙන සිටින, සිහිසුන්, දැඩි මත් තත්ත්වයක සිටින හෝ සිදුවන්නේ කුමක්ද කියා තේරුම්ගත නොහැකි කෙනෙකුට කැමැත්ත ලබාදෙන්න බැහැ.
• පෞද්ගලික ඡායාරූපයක් එක් කෙනෙකුට යැවීම, එය වෙනත් අයට පෙන්වීමට හෝ forward කිරීමට දුන් කැමැත්තක් නොවේ.

සෑම දරුවෙකු සමඟම කැමැත්ත ගැන කතා කරන්න. ලිංගික හිංසනය වළක්වා ගැනීමේ සම්පූර්ණ වගකීම ගැහැණු ළමයින්ට පමණක් පවරන්න එපා.

පිරිමි ළමයිනුත් කැමැත්ත අහන්නේ කොහොමද, අනෙක් කෙනාට සවන් දෙන්නේ කොහොමද, සැකයක් හෝ අකමැත්තක් හඳුනාගන්නේ කොහොමද සහ කෝපයෙන් හෝ ලැජ්ජාවට පත් කිරීමකින් තොරව “බැහැ” කියන පිළිතුර පිළිගන්නේ කොහොමද කියා ඉගෙනගත යුතුයි.

ඔබට ලබාදිය හැකි සරල පණිවිඩයක්:

“වෙනත් කෙනෙකුට බලපෑම් කරන්න එපා. වෙනත් කෙනෙකුට ඔබට බලපෑම් කරන්න ඉඩ දෙන්නත් එපා.”

සම්බන්ධතා බොහෝවිට online අවකාශයේත් සිදුවෙනවා

ශ්‍රී ලංකාවේ බොහෝ තරුණයන්ගේ සම්බන්ධතා WhatsApp, Instagram, TikTok, Snapchat, gaming platforms, පාසල් groups හෝ ටියුෂන් groups හරහා වර්ධනය වෙන්න පුළුවන්.

ඩිජිටල් සීමාවන් ගැන සිතන්න ඔවුන්ට උදව් කරන්න:

• ආදරය ඔප්පු කිරීමට මුරපද දෙන්න අවශ්‍ය නැහැ.
• අවශ්‍ය නම් location sharing නවත්වන්න පුළුවන්.
• පණිවිඩයකට වහාම පිළිතුරු දෙන්න ඔවුන් බැඳී නැහැ.
• අපහසුතාවක් ඇති කරන video call එකක් හෝ ඡායාරූපයක් ප්‍රතික්ෂේප කරන්න පුළුවන්.
• වෙනත් කෙනෙකුගේ පෞද්ගලික පණිවිඩ හෝ ඡායාරූප හුවමාරු කිරීම සුදුසු නැහැ.
• තමන්ගේ සීමාවන් නැවත නැවත නොසලකා හරින කෙනෙකු block කරන්න පුළුවන්.
• කෙනෙකු තර්ජනය කරනවා නම්, මුදල් හෝ වෙනත් දෙයක් ඉල්ලා බිය ගන්වනවා නම්, නැතිනම් තමන් ලෙස පෙනී සිටිනවා නම් විශ්වාසවන්ත වැඩිහිටියෙකුට කියන්න පුළුවන්.

දැනටමත් හඳුනන්නේ නැති කිසිවෙකු සමඟ online කතා කරන්න එපා කියලා විතරක් තරුණ දරුවන්ට කියන්න එපා. Online අවකාශ ඔවුන්ට යාළුවන් හඳුනාගන්න, තොරතුරු ලබාගන්න සහ තමන් පිළිගන්නා ප්‍රජාවන් හමුවෙන්න උදව් කරනවා.

ඔවුන්ගේ ලෝකය කුඩා කිරීම වෙනුවට, විශ්වාසය ගොඩනගාගන්නේ කොහොමද සහ අනතුරු ඇඟවීමේ ලකුණු හඳුනාගන්නේ කොහොමද කියා උගන්වන්න.

පෞද්ගලික සහ ලිංගික ඡායාරූප

තරුණ කෙනෙකු තමන් විශ්වාස කළ අයෙකුට පෞද්ගලික ඡායාරූපයක් යවන්න පුළුවන්. පසුව එම ඡායාරූපය කැමැත්තකින් තොරව හුවමාරු කළොත්, විශ්වාස කළ තරුණයා හෝ තරුණිය එම අපයෝජනයට වගකිව යුතු නැහැ.

ඒ විශ්වාසය කඩ කළ පුද්ගලයා වගකිව යුතුයි.

මෙවැනි දෙයක් සිදු වුණොත්:

• සන්සුන්ව සිටින්න. තරුණයාට හෝ තරුණියට දොස් කියන්න එපා.
• ඡායාරූපය නැවත නැවත පෙන්වන්න හෝ forward කරන්න කියලා බල කරන්න එපා.
• Links, usernames, දිනයන් සහ තර්ජන වැනි හඳුනාගැනීමේ තොරතුරු තබාගන්න.
• අදාළ ගිණුම හෝ content එක platform එකට report කරන්න.
• ඡායාරූපයේ වයස අවුරුදු 18ට අඩු අයෙකු සිටී නම්, එය download කිරීම, forward කිරීම හෝ වෙනත් අයට යැවීම නොකරන්න.
• ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරියේ 1929 ළමා උපකාරක සේවාව අමතන්න.
• වහාම සිදුවිය හැකි අනතුරක් තිබේ නම් පොලිස් හදිසි ඇමතුම් අංක 119 අමතන්න.

මිතුරන්ගෙන් එන බලපෑම් සහ තීරණ ගැනීම

සම්බන්ධතාවයක් පටන්ගන්න, කෙනෙකු සිපගන්න, ලිංගිකව හැසිරෙන්න, මත්පැන් පානය කරන්න, පෞද්ගලික ඡායාරූප යවන්න හෝ “වැඩිහිටියෙකු” වගේ පෙනෙන්න යම් දෙයක් කරන්න තරුණ දරුවන්ට බලපෑම් එන්න පුළුවන්.

බලපෑම හැමවිටම තර්ජනයක් වගේ ඇහෙන්නේ නැහැ. එය මෙහෙම ඇහෙන්න පුළුවන්:

“හැමෝම මේක කරලා තියෙනවා.”

“ළමයෙක් වගේ හැසිරෙන්න එපා.”

“මට ආදරේ නම් මේක කරන්න.”

“අපේ group එකේ මේක කරලා නැත්තේ ඔයා විතරයි.”

“මම photo එක අනිවාර්යයෙන්ම delete කරනවා.”

“ඔයාට මාව විශ්වාස නැද්ද?”

මෙවැනි අවස්ථාවල භාවිත කළ හැකි පිළිතුරු කලින්ම පුරුදු වෙන්න ඔබට ඔවුන්ට උදව් කරන්න පුළුවන්:

• “මම තවම සූදානම් නැහැ.”
• “මට මේක කරන්න අවශ්‍ය නැහැ.”
• “මට හිතන්න කාලය ඕනෑ.”
• “මේ ගැන ආයෙත් මගෙන් අහන්න එපා.”
• “මම දැන් මෙතැනින් යනවා.”
• “මට කෙනෙකුට කතා කරන්න ඕනෑ.”
• උදව් ඉල්ලුවොත් වහාම දඬුවම් නොකරන බව දන්නා විට, අපගේ දරුවන්ට ආරක්ෂිත තීරණ ගන්න පහසුයි.

තමන්ගේ දරුවා කොහේද සිටින්නේ සහ ආරක්ෂිතද කියා දැනගැනීම දෙමාපියන්ගේ වගකීමක්. නමුත් හැම පණිවිඩයක්ම රහසින් පරීක්ෂා කිරීම සහ නිතර නිරීක්ෂණය කිරීම විශ්වාසය බිඳ දමා දේවල් සඟවන්න ඔවුන් පෙළඹවිය හැකියි.

ඒ වෙනුවට,

• සාධාරණ එකඟතාවන් එකට කතා කර තීරණය කරන්න:
• සැලසුම් වෙනස් වුණොත් දැනුම් දෙන්න.
• නිවසට එන සාධාරණ වේලාවක් එකඟතාවෙන් තීරණය කරන්න.
• හදිසි අවස්ථාවකට අවශ්‍ය දුරකථන අංක තබාගන්න.
• අනාරක්ෂිත බවක් දැනුණොත් ඔබට කතා කරන්න පුළුවන් බව පැහැදිලි කරන්න.
• මුලින්ම උදව් කරන බවත්, සිදු වූ දේ ගැන පසුව සන්සුන්ව කතා කරන බවත් කියන්න.
• ඔවුන්ගේ යාළුවන් සහ සහකරුවන් ප්‍රශ්න කරමින් හෝ ලැජ්ජාවට පත් කරමින් නොව, සාමාන්‍ය සහ ගෞරවනීය ආකාරයෙන් හඳුනාගන්න.
• සැකයෙන් නොව සැලකිල්ලෙන් ප්‍රශ්න අහන්න.

හොඳ සන්නිවේදනය පටන්ගන්නේ ගෙදරින්. වැඩිහිටියන් තමන් සමඟ සහ එකිනෙකා සමඟ කතා කරන ආකාරය නිරීක්ෂණය කරමින් දරුවන් සන්නිවේදනය ගැන ඉගෙනගන්නවා.

කෑගැසීම, අපහාස කිරීම හෝ තර්ජනය කිරීමකින් තොරව එකඟ නොවෙන්න පුළුවන් බව ඔවුන්ට පෙන්වන්න.

ඔබට මෙවැනි වාක්‍ය භාවිත කරන්න පුළුවන්:

• “ඔයා ආරක්ෂිතද කියලා දන්නේ නැති වෙලාවට මට බයක් දැනෙනවා.”
• “සිදු වුණේ මොකක්ද කියලා තේරුම්ගන්න මට උදව් කරන්න.”
• “මේ වෙලාවේ ඔයාට මගෙන් ඕනෑ මොකක්ද?”
• “මම වැරදියි. මට සමාවෙන්න.”
• “අපි දෙන්නාම ටිකක් සන්සුන් වෙලා මේ කතාව නැවත කරමු.”

ඔබේ දරුවාටත් මේ ආකාරයෙන් කතා කරන්න දිරිගන්වන්න:

• තමන්ට අවශ්‍ය සහ අවශ්‍ය නොවන දේ පැහැදිලිව කියන්න.
• අනුමාන කරනවා වෙනුවට ප්‍රශ්න අහන්න.
• අමනාපය වැඩි වෙනකම් බලා නොසිට, ගැටලුවක් ඉක්මනින් කතා කරන්න.
• අපහාස හෝ තර්ජන භාවිත නොකරන්න.
• කතාබහ ඉතා උණුසුම් වුණොත් විවේකයක් ගන්න.
• තමන් නිසා හානියක් වුණොත් සමාව ඉල්ලන්න.
• සමාව ඉල්ලීමෙන් පසුව හැසිරීමත් වෙනස් විය යුතු බව මතක තබාගන්න.

සම්බන්ධතාවයක් අවසන් වුණොත්

පළමු වෙන්වීම තරුණ කෙනෙකුට දරාගැනීමට අපහසු වේදනාවක් විය හැකියි. “ඒක ඇත්ත සම්බන්ධතාවයක් නෙවෙයි” හෝ “ටික දවසකින් අමතක වෙයි” කියලා ඔවුන්ගේ හැඟීම් සුළු කරන්න එපා.

ඔවුන්ට දුක් වෙන්න ඉඩ දෙන්න. හැම දෙයක්ම විස්තර කරන්න බල නොකර සවන් දෙන්න. නිදාගැනීම, ආහාර ගැනීම, ශාරීරිකව ක්‍රියාශීලීව සිටීම, යාළුවන් සමඟ කාලය ගත කිරීම සහ දෛනික වැඩ නැවත පටන්ගැනීමට උදව් කරන්න.

එම සම්බන්ධතාවයෙන් පිටතත් ඔවුන්ට වටිනා ගුණාංග, සිහින සහ ආදරණීය සබඳතා තිබෙන බව මතක් කරන්න.

වේදනාව පළිගැනීම සාධාරණ කරන්නේ නැති බවත් පැහැදිලි කරන්න.

කිසිම අවස්ථාවක පහත දේ පිළිගත නොහැකියි:

කටකතා පැතිරවීම

කලින් සහකරු හෝ සහකාරිය ලැජ්ජාවට පත් කිරීම

පෞද්ගලික කතාබහ ප්‍රසිද්ධ කිරීම

නිරුවත් හෝ ලිංගික ඡායාරූප හුවමාරු කිරීම

කෙනෙකුගේ ලිංගික දිශානතිය හෝ ස්ත්‍රී පුරුෂ සමාජභාව අනන්‍යතාව ඔවුන්ගේ කැමැත්තකින් තොරව හෙළි කිරීම

ව්‍යාජ ගිණුම් සෑදීම

වෙනත් අයට ඒ පුද්ගලයාට හිරිහැර කරන්න කියා දිරිගැන්වීම

නැවත සම්බන්ධතාවයට පැමිණීමට බල කිරීම සඳහා තමන්ටම හානි කරගන්නා බවට තර්ජනය කිරීම

සෞඛ්‍යයට හානි කරන හෝ හිංසාකාරී සම්බන්ධතාවයක අනතුරු ඇඟවීම්

ඔබේ දරුවා:

• තමන්ගේ සහකරු හෝ සහකාරිය කෝප වෙයි කියලා නිතර බයෙන් සිටිනවාද?
• තමන් සිටින තැන ගැන හැමවිටම වාර්තා කරන්න සිදු වෙනවාද?
• වහාම පිළිතුරු ඉල්ලා නැවත නැවත ඇමතුම් හෝ පණිවිඩ ලැබෙනවාද?
• යාළුවන්, කැමති දේවල්, පාසල් කටයුතු හෝ පවුල සමඟ කාලය ගත කිරීම නවත්වනවාද?
• සාමාන්‍යයට වඩා බියෙන්, නිහඬව හෝ දුකෙන් සිටිනවාද?
• පැහැදිලි කළ නොහැකි තුවාල තිබෙනවාද?
• ලිංගිකව හැසිරීමට බලපෑම් ලැබෙනවාද?
• පෞද්ගලික පණිවිඩ හෝ ඡායාරූප ප්‍රසිද්ධ කරන බවට තර්ජන ලැබෙනවාද?
• තමන්ගේ මුරපද, ගිණුම් හෝ සිටින ස්ථානය වෙනත් කෙනෙකු පාලනය කරනවාද?
• නැවත නැවත අපහාසයට, ලැජ්ජාවට පත් කිරීමට හෝ දොස් පැවරීමට ලක් වෙනවාද?
• සම්බන්ධතාවය අවසන් කරන්න බයෙන් සිටිනවාද?

එක් ලකුණක් පමණක් තිබීමෙන් සම්බන්ධතාවය හිංසාකාරී බව අනිවාර්යයෙන්ම තහවුරු වෙන්නේ නැහැ. බිය ගැන්වීම, පාලනය කිරීම, හුදකලා කිරීම, බලපෑම් කිරීම සහ හානි කිරීම නැවත නැවත සිදුවන රටාවක් තිබෙනවාද කියා බලන්න.

ඔබේ දරුවා හිංසාකාරී සම්බන්ධතාවයක සිටිනවා නම්

ඔවුන්ට පැහැදිලිව මෙහෙම කියන්න:

“මම ඔයාට ආදරෙයි. ඔයාට දඬුවම් කරන්නේ නැහැ. මට ඕනෑ ඔයාව ආරක්ෂිතව තබාගන්න.”

එම සම්බන්ධතාවය පටන්ගත් එකට හෝ තවමත් එහි සිටින එකට ඔවුන්ට දොස් කියන්න එපා. හිංසාකාරී සම්බන්ධතාවයකින් ඉවත් වීම පහසු නැහැ. තරුණ කෙනෙකු ඉවත් වෙලා නැවතත් එම සම්බන්ධතාවයට යන්නත්, පසුව නැවත ඉවත් වෙන්න උත්සාහ කරන්නත් පුළුවන්.

ආරක්ෂිත සැලසුමක් නොමැතිව වහාම සම්බන්ධතාවය අවසන් කරන්න කියා බල කිරීමෙන් ඔවුන් තවත් දේවල් සඟවන්න හෝ වැඩි අනතුරකට පත්වෙන්න පුළුවන්.

ඔබේ දරුවා සහ සුදුසු සහායක වෘත්තිකයෙකු සමඟ එකතු වී ආරක්ෂිතව කළ හැකි දේ තීරණය කරන්න.

ඔබ එකඟ නොවන තීරණයක් ඔවුන් ගත්තත් සහාය ලබාදීම නවත්වන්න එපා. තමන්ව ලැජ්ජාවට පත් නොකරන බව දන්නවා නම්, නැවත උදව් ඉල්ලන්න ඔවුන්ට පහසුයි.

තමන් ලිංගික හිංසනයකට ලක්වූ බව දරුවා කිව්වොත්

ඔබේ ප්‍රතිචාරය නිසා දරුවාට තමන්ට සහාය ලැබෙනවාද, නැතිනම් තමන්ටම දොස් පවරනවාද කියන හැඟීම තීරණය වෙන්න පුළුවන්.

මෙහෙම පටන්ගන්න:

• “මම ඔයාව විශ්වාස කරනවා.”
• “මේක ඔයාගේ වරදක් නෙවෙයි.”
• “ඔයාට දඬුවම් කරන්නේ නැහැ.”
• “මේ ගැන මට කිව්ව එක ගැන ස්තුතියි.”
• “මේ වෙලාවේ ඔයාට ඕනෑ මොකක්ද?”

ප්‍රශ්න කරමින් පරීක්ෂණයක් කරනවා වෙනුවට සවන් දෙන්න.

ඇයි ඒ තැනට ගියේ, ඇයි ඒ කෙනාව විශ්වාස කළේ, ඇයි ඒ ඇඳුම ඇන්දේ, මත්පැන් පානය කළේ ඇයි හෝ ප්‍රතිරෝධය දැක්වූවේ නැත්තේ ඇයි කියලා අහන්න එපා.

වගකීම තිබෙන්නේ ලිංගික හිංසනය කළ පුද්ගලයාටයි.

හැකි ඉක්මනින් රජයේ රෝහලකින් හෝ සුදුසු සෞඛ්‍ය සේවාවකින් වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබාගැනීමට උදව් කරන්න. පිටතින් පෙනෙන තුවාල නොතිබුණත් වෛද්‍ය සහාය වැදගත් වෙන්න පුළුවන්.

සිදු වූ දේ නැවත නැවත විස්තර කරන්න දරුවාට බල කරන්න එපා. ඔවුන්ව ආරක්ෂා කිරීමට ගත යුතු පියවර මොනවාද කියා පැහැදිලි කරන්න. හැකි සෑම අවස්ථාවකම තීරණ ගැනීමේදී ඔවුන්වත් සම්බන්ධ කරගන්න. සිදු වූ හිංසනයෙන් පසු ඔවුන්ට තිබෙන පාලනය තවත් අහිමි නොකරන්න.

දරුවෙකු සම්බන්ධයෙන් සහාය ලබාගැනීමට ජාතික ළමා ආරක්ෂක අධිකාරියේ 1929 ළමා උපකාරක සේවාව අමතන්න. දරුවා වහාම සිදුවිය හැකි අනතුරක සිටී නම් පොලිස් හදිසි ඇමතුම් අංක 119 අමතන්න.

ඔබ පරිපූර්ණ දෙමාපියෙකු විය යුතු නැහැ

ඔබේ පවුල තුළ සම්බන්ධතා හෝ ලිංගිකත්වය ගැන කිසිදා කතා කරලා නැති වෙන්න පුළුවන්. ඔබේම සම්බන්ධතාවල වැරදි සිදුවී තිබෙන්න පුළුවන්. සෞඛ්‍ය සම්පන්න සන්නිවේදනය සඳහා හොඳ ආදර්ශයක් හැමවිටම ලබාදී නැහැ කියලා ඔබට හිතෙන්නත් පුළුවන්.

ඒත් අද සිට පටන්ගන්න පුළුවන්.

ඔබේ දරුවා ඉගෙනගන්න ඕනෑ වටිනාකම් ගැන අවංකව කතා කරන්න: ගෞරවය, කැමැත්ත, සමානාත්මතාව, කරුණාව, වගකීම සහ තමන්ට හානි කරන සම්බන්ධතාවයකින් ඉවත් වීමේ නිදහස.

ඔබේ දරුවාට ඔබ හැම ප්‍රශ්නයකටම පිළිතුරු දන්න කෙනෙක් වෙන්න අවශ්‍ය නැහැ.

යම් දෙයක් වැරදුණු විට ඔබ වෙත එන්න පුළුවන් බවත්, ඔබේ මුල්ම ප්‍රතිචාරය දඬුවමක් නොව සැලකිල්ල සහ සහාය බවත් ඔවුන් දැන සිටීමයි වැදගත්.